Azərbaycan tarixi və ümumi tarix dərslərində rollu oyunlardan istifadə təcrübəsindən

Azərbaycan tarixi və ümumi tarix dərslərində

rollu oyunlardan istifadə  təcrübəsindən

                                                                                Rüstəmova Gültəkin

                                                                       S.Bəhlulzadə adina Xarici Dillər

                                                                       Təmayüllü gimnaziyanın

                                                                      müəlliməsi

                                                    gultekin_xdtg@box.az

Rəyçi: Namiq Əliyev,

tarix üzrə fəlsəfə doktoru

Açar sözlər: kurikulumun tətbiqi, sinif şagirdlərinin adaptasiyası, rollu oyunlar, didaktik oyunlar,  uzaq keçmişə səyahət, metodika və texnologiyalar, bilik və  bacarıqların  formalaşdırılması.

Ключевые слова: внедрение курикулума, адаптация учащихся V классов, ролевые игры, дидактически игры, путешествие в  далёкое прошлое, методика и технологии, формирование знаний и умений.

Key worlds:   implementation of the curriculum, students adaptation V classes, role play, educational games, the journey to the distant past, technique and technology, building knowledge and skills.

2008-2009 cu dərs ilindən respublikamızda milli kurikulum tətbiq edilir. Hal hazırda kurikulumla dərs keçməyə başlayan ilk siniflər artıq 6-ci siniflərdə biliklərə yiyələnirlər.

Adətən ibtidai sinifləri bitirmiş şagirdlər orta siniflərdə keçərkən ilk zamanlar əsasən beşinci sinifdə müəyyən çətinliklərlə qarşılaşırlar. Həmişə yəni dörd il eyni sinif otaqinda bir müəllimdən təlim alan şagirdlər V sinifdə ayrı ayrı fənn kabinələrini gəzməli, müxtəlif müəllimlərdən dərs almalı olurlar. Beşincilər bu dövrdə məktəbə adaptasiyası müəyyən vaxt tələb edir. Tərcümə göstərir ki, şagirdlərin bu dəyişikliklərdə reaksiyası eyni olmur. Bəziləri tez, bəziləri gec adaptasiye edir.

Bəs fənn müəllimləri uşaqların bu gərginliklərini necə aradan qaldıra bilərlər, bu zaman hansı metodlara əl almaq daha formanı alar. Fikirmizcə uşaqların bu yaş dövründə daha çox biruzə çıxan xüsusiyyətlərinə diqqət yetirmək prosesini onlar üçün marağlı olan şəkildə qurmaq daha yaxşı nəticələr berər. Məlumdur ki, bu yaş dövrlərundə bütün uşaqlar hələ öz oyuncaqlarından və oyunlardan ayrıla bilmirlər. Odur ki, onlara yeni bilikləri öyrədərkən verilən materiala mövzulara onların gözü ilə baxmaq onları maraq dairəsindən çıxış edərək şagirdləri yeni-yeni biliklərlə silahlandırmaq olar. Uşaqlar oynamağı sevir. Onların uşaqlıq dunyasına rəng qataraq, dərsi elə bir şəkildə təqdim etmək lazımdır ki, onlar həm mövzünun imkan verdiyi şərtlər daxilində müəyyən oyun oynaya həm də, qarşıya qoyulan təlim məqsədinə yiyələnə bilsinlər. Профессор Я.Я.Аьайев yazır ki, hягиги тялим цчцн метод вя технолоэийалар гаршыйа гойулмуш мягсяд вя шяраитдян асылы олараг сечилмялидир. Она эюря дя мцяллимляр мягсяд вя шяраитя, фяння, мювзуйа, шаэирдлярин тяжрцбя вя билик сявиййясиня эюря бцтцн тялим моделляриндян, мцхтялиф методика вя технолоэийалардан истифадя етмялидирляр. Ясас одур ки, тялим ушаглары инкишаф етдирсин, онлара дцшцнмяк, мцстягил фикир сюйлямяк, биликлярини тятбиг едя билмяк бажарыглары ашыласын, онларда цнсиййят, анлашма мядяниййяти форма­лашдырсын» (1, с.81).

  V sinifdə tədris edilən  Azərbaycan tarixi fənni bu cür yanaşma üçün çox əlverişlidir. əsrlərdən bəri formalaşan şifahi ədəbiyyat nümunələrmiz bir növ tarixin yaşanmışları ilə yoğrulu. Nağıllar, əfsanələr, dastanlar uşaqlar üçün maraqlı olduğu  üçün tarix fənninin tədrisində bu janrların qəhrəmanlarını didaktik oyunlara gətirmək faydalı olar. Bu  yaş dövründə uşaqlar   özlərini nağı və dastanların qəhrəmanlara bənzətməyə meyl edirlər. Məhz bu xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq şagirdlərin gələcəkdə bir şəxsiyyət kimi formalaşmasına müsbət təsir etmək məqsədilə dərslikdə verilən materiallara bir növ yeni bir oyun kimi yanaşmaq olar. Bu cür yanaşma şagirdi həm öyrədir, həmdə tərbiyə edir, onda  bilik və bacarıqların formalaşmasına şərait yaradır, yüksək əhval- ruhiyyə aşılayır. Ən  əsası isə şagird öyrənməkdən həzz alır və təlimə daha həvəslə yanaşır. Azərbaycan tarixi dərslərində müəllim şagirdlərin yaş xüsusiyyətini nəzərə alaraq dərsi maraqlı təşkil etmək məqsədilə təxəyyülünü işə salaraq belə didaktik oyunlar  düşünüb tapır və tətbiq edir. Mən V – VI siniflərdə  bir çox  mövzuları sujetli-rollu oyunların təşkilindən istifadə etməklə tədris edirəm.

Yüxarı siniflər hal-hazırda kurikulum proqramı ilə deyil ənənəvi üsulla dərs keçirlər.   Lakin bu siniflərdə  də interaktiv təlim metodlarınin tətbiqi sinifdə ən passiv şagirddə belə dərsə maraq oyadır. Yuxarı siniflərdə ənənəvi dərs quruluşu ilə yanaşı mövzudan asılı olaraq dəyirmi masaların təşkili, öyrənilən mövzunun əks tərəflərdən təhlili və müzakirəsi, tarixi hadisələrin dəyərləndirilməsi  və yadda saxlanılması fənnin tədrisi prosesində müsbət nəticələr verir. Bu həmçinin şagirdlərdə faktları düzgün təhlil etmə və sərbəst fikir formalaşdırma bacarığının inkişafına müsbət təsir göstərir. Azərbaycan tarixi və ümumi tarix fənlərindən didaktik oyunlar təşkil edilərkən aşağıdakı metodiki suallara cavab verilməlidir:

Oyun prosesində tarixi baxımda yiyələnəcəkləri  bilik  və bacarıqlar;

Oyunu təşkil etmək üçün tələb olunan resurslar;

Mövzuya uyğun oyunun qaydalarını daha səlist və az vaxt ərzində şagirdə izah etmək:

Oyunun keçirilməsi zamanı şagirdlərin fəallığına nəzarət;

Oyuna ayrılan vaxt və qiymətləndirmənin təşkil edilməsi;

Sadalanan prosesi düzgün təşkil edərkən əldə etdiyim nəticə;

Proqramda verilən mövzunun tam mənimsənilməsi;

Təlim standartlarını yerinə yetirən dərsin təşkili;

Şagirdlərin intelektual səviyyəni yüksəltməklə onlarda məntiqi yanaşma, müstəqil fikir yürütmə və yaradıcı imkanlara  yol açmanın ikişaf  etdirilməsi;

Dərsin mənimsənilməsinə gərgin proses kimi yanaşmadan, onu əyləncə dolu maraq dünyasında reallaşdırmaq:

Aərbaycan tarixi fənnindən V sinifdə aşağıdakı aşağıdakı mövzunun tədrisi zamanı həyata keirdiyim oyun və metodlar:

Mövzu: Erkən şəhərlər, Üzərliktəpə, II Kültəpə.

Standartlar:                      

1.2.1. dövrün öyrənilməsində maddi mənbələrin rolunu izah edir;

1.2.2. illüstrasiya şəkil və sənədli materiallardan istifadə etməklə tarixi tədqiqat  aparır;

2.1.1. insanların həyat tərzini və məşğuliyyətini Azərbaycan ərazisinin təbii-coğrafi şəraiti ilə əlaqələndirir;

2.1.2. xəritələrdə Azərbaycan ərazisində mühüm tarixi abidələri müəyyənləşdirir:

Təlimin məqsədi:

1.     Azərbaycanda orta tunc dövrünə aid maddi mənbələrin tariximizdə rolunu izah etmək;

2.     Illüstrasiyalar istifadə etməklə o dövürdə insanların həyatını təsvir etmək;

3.     Qədim dövrlərdə insanların Azərbaycan ərazisində yaşaması üçün coğrafi mövqein xüsusiyyətlərini və  əlverişli şəraiti müəyyənləşdirmək;

4.     Azərbaycan ərazisindəki ilk insan məskənlərinin, erkən şəhərlərin yerini xəritədə müəyyənləşdirmək.

Təlim forması: kollektiv və kiçik qruplarla iü

Təlim üsulu: didaktik oyun, diskussiya

Inteqrasiya: C 3.1.2.: Ü-t 3.1.2.: 2.1.2

Resurslar: İKT, xəritə, dərslik, illustrasiyalar, marker, iş vərəqləri, flipçat, yapışqanlı lent və s.

Şagirdləri lazım olan vəsaitlərlə təmin edirəm.

Motivasiya (3dəqiqə):

Dərsin bu mərhələsində şagirdlərə mürəciət edirəm, əgər siz o dövrdə yaşasaydınız və yaxud da bir “zaman maşınınız” olsaydı və sizi keçmişə apara bilsəydi, o dövrə getsəydiniz .... cümləni tamamlamadan onların üzündə necə maraq dolu ifadələr yarandığının şahidi oldum. Və proses başlanır...

Proyektor vasitəsi ilə qədim dövrə aid maddi mənbələrdən nümunələr  və qədim şəhərlərin qalıqlarının görüntüləri ekranda canlandırılır, şagirdlər illustrasiyalar əsasında öz fərziyyələrini söyləyirlər, xəritədə qədim yaşayış məskənlərinin yerini müəyyənləşdirirlər. Sonra Azərbaycan tarixinin qədim dövr elektron materialı (orta tunc dövrü) nümayiş etdirilir.

Təlimin məqsədinin izah etdikdən sonra şagirdləri qruplaya ayırıram. Təbii ki indiki texnaloji inkişafın əhatəsində olan şagird birdən birə özünü uzaq keçmişdə təsəvvür edə bilmir. Onlarda bir qədər təsəvvür oyatmaq üçün audiovizual tədris vəsaitindən istifadə edirəm. Uyğun mövzu ilə əlaqəli görüntüləri şagirdlərin diqqətinə çatdırıram. Burada həm coğrafiya, həm də ümumi tarix fənnlərindən əldə etdikləri bilikləri də xatırlamağı  tövsiyyə edirəm.

Tədqiqat sualı: İlkin şəhər mərkəzəri hansı şəraitdə meydana gəldi?

        Tədqiqatın aparılması: Qrupların hər birinə sual və tapşırıq verilir, iş vərəqləri paylanılır. Bundan əlavə hər qrupa ayrı-ayrı xronoloji tapşırıq verilir: oyun xarakteri daşıyan bu tapşırığın mahiyyəti şagirdlərin əvvvəkli dərslərdə keçdiklərini necə qavramasını təyin etmək üçündür. Qruplardan ikisinə müxtəlif illər yazılmış vərəqlər paylanılır, burada şagirdlər o illərdə baş verən hadisələri müəyyənləşdirməlidirlər. Digər iki qrupa isə müxtəlif hadisələr yazılmış vərəqlər paylanılır, burada isə şagirdlər hadisələrin baş verdiyi illəri tapmalıdırlar. Dərsin sonunda tapşırığın hansı qrupda daha tez və düzgün yerinə yetirildiyi elan edilir və şagirdlər bu oyunun qalibi olaraq rəğbətləndirilir.

        Tədqiqatın başlanğıcında bir şagird şəhər hakimi secilir, o tacirlərin, sənətkarların, əkinçilərin, dulusçuların nümayəndələrini yanına çağırır. Onlara tapşırır ki, Üzərliktəpəyə və II Kültəpəyə getsinlər, ordan öz sənətlərinə uyğun məlumatlar əldə edib  gətirsinlər. Ən yaxşı  və düzgün məlumat verənlər hakimin ənamını alacaq. Hakimin yanından çıxanlar öz tapşırıqlarının dalınca yollanırlar. Tapşırıqlar bunlardan ibarət olur:

I   qrup: Tacirlər- İlkin şəhər mərkəzləri harda salınıb? O  yaşayış  evlərinin xüsusiyyətlərini  sadalayın. Xəritədə ilkin şəhər mərkəzlərinin yerini müəyyən edin.

II qrup: Sənətkarlar -qədimdə əhalinin yaşayış tərzini o dövrə aid maddi nümunələrin şəkli əsasında təsvir edin. Üzərliktəpə yaşayış yerinin xəritədə yerini tapın və haqqında bilgilər nümayiş etdirin.

III qrup: Əkinçilər -Xəritədə qədim yaşayış yerini müəyyənləşdirin. Orada qədim əhalinin yaşayış tərzini tapılmış maddi nümunələr əsasında təsvir edin.

IV qrup: Dulusçular - şəhər tipli yaşayış yerlərinin xüsusiyyətlərini venn dioqramında işləyin, xəritədə onların yerini müəyyən edin. Onların tarixini zaman oxunda qeyd edin.

Məlumatın mübadiləsi: qruplar ayrılmış vaxt ərzində suallara cavab hazırlayır. Tapşırıqları yerinə yetirirlər.

Informasıyanın müzakirəsi: cavablar müzakirə olunur yönəldici suallara şagirdlərə informasiya mübadiləsi üçün şərait yaradılır. Şəhər hakimi hər bir nümayəndəni ayrı-ayrılıqda dinləyir və onları topladığı məlumatlara görə rəğbətləndirir.

Qruplar	Mənbələrdən düzgün Istifadə və təqdimetmə	Tapşırıq vaxtında yerinə yetirilib	əməkdaşlıq	Ümumi nəticə
I.Tacirlər
II Sənətkarlar
III. Əkinçilər
IV. Dulusçular

Nəticə və ümumiləşdirmə:

Orta tunc dövründə insanların həyatında baş verən dəyişiklik. Ikinci böyük əmək bölgüsü sənətkarlıqla məhsul istehsalındakı dəyişikliklər. Uzaq şəhərlərə ticarət əlaqələrinin yaranması və mal mübadiləsi.

Ev tapşırığı: internet resurslarından istifadə etməklə Azərbaycanda erkən dövr şəhərləri mövzusunda esse yazmaq.

Orta tunc dövrü maddi mənbələrinə aid şəkillər əsasında slayd hazırlamaq.

Qiymətləndirmə meyarları

1)    Izahetmə

2)    Müəyyənetmə

Formativ qiymətləndirmə:

Zəif	Orta	Yüksək
Erkən şəhərlərinöyrənilməsində maddi mənbələrin rolunu müyyən edir	Maddi mənbələrin rolunu sualların köməyi ilə izah edə bilir	Maddi mənbələrin rolunu əsaslandıraraq izah edir
Erkən şəhərləri tanıyır, xəritədə yerini göstərə bilmir	Xəritədə erkən şəhərlərin yerini çətinliklə müəyyən edir	Xəritədə erkən şəhərlərin yerini müəyyənləşdirir

Dərsin yekununda şagirdlər həm meyarlara, həm də əlavə verilən tapşırığı daha tez və düz yerinə yetirdiklərinə görə qiymətləndirilir. Dərs prosesində oyunun mahiyyəti şagirdlərdə düşüncə tərzini formalaşdıraraq, onların keçmişə bir xəyali səyahətindən tarixi hadisələrə baxışı müzakirələrdə dinlənilir.  Əlavə tapşırıqda birincilik qazanmış şagirdlər xüsusi qeyd edilir, onların sualları və verilən cavablar dinlənilir.

Tarix maraqlı hadisələrlə, görkəmli şəxsiyyətlərin həyatından örnəklərlə zəngin fənndir. Bundan istifadə edərək şagirdlərə   müsbət  keyfiyyətlər aşılamaq olar. Gənclərimizin şəxsiyyət kimi formalaşmasında tarix fənninin rolu danılmazdır.

Məqalənin elmi yeniliyi: ondan ibarətdir ki, burada ilk dəfə didaktik oyunlardan rollu oyunlardan istifadə etməklə tarix fənninə marağın artırılması rolları göstərilmişdir.

Məqalənin praktik əhəmiyyəti və tətbiqi. Məqalədə irəli sürülən müddəalardan, didaktik oyun metodlarından tarix fənninin mənimsədilməsində bütrün fənn müəllimləri, eyni zamanda yuxarı məktəbəqədər yaşlı uşaqların dünyagörüşünün  formalaşdırılmasında tərbiyəçilər faydalana bilərlər.

Nəticə etibarilə deməliyik ki, təlim prosesində İKT və digər interaktiv təlim üsullarından istifadə etməklə təlim keyfiyyətini yüksəltmək, didaktik oyunlar metodundan istifadə edərək təlimə şagirdlərin marağını artırmaq olar.

                                  Istifadə edilmiş ədəbiyyat.

 1. Аьайев Я.Я. Тялим просеси: яняня вя мцасирлик. «Адилоьлу» няшриййаты, Бакы, 2006.

2. Sadıqov F.B. Pedaqogika, Bakı, 2006.

         3. Rüstəmov F., Paşayev Ə. Pedaqogika (yeni kurs). Bakı, 2002.

         4. Mahmudlu Y., Cabbarov H., Hüseynova L., Azərbaycan tarixi V sinif (dərslik), “Təhsil”, Bakı, 2012

Рустамова Гюльтекин

Использование ролевых игр на уроках

истории Азербайджана и Всеобщей истории.

В статье рассказывается об использовании методов интерактивного обучения как в  V-VI  классах  c  внедрением курикулума, так и  в старших классах, где обучение проводится традиционными методами. В начале статьи автор рассказывает  об  особенностях учащихся 5-х классов, которые только что начали получать знания по разным предметам от разных преподавателей, и об их постепенной адаптации. Автор отмечает, что в таких условиях очень важно создание на уроке таких условий, где дети почувствовали бы себя раскованно, где им было бы интересно. С этой целью  автор предлагает использовать дидактические ролевые игры и отмечает  эффективность таких уроков.

Summary

 Rustamova Gultekin

Using role-playing games in the classroom

Azerbaijan's history and world history .

The article describes the use of interactive teaching methods in classes V-VI c implementation of curriculum , and in high school, where the training is conducted by traditional methods. At the beginning of the article the author talks about the students 5th grade who had just started to gain knowledge on different subjects from different teachers and their gradual adaptation . The author notes that in such circumstances, it is important to create an environment in the classroom where children would feel at ease , where they would be interested. To this end, the author suggests using didactic role playing and notes the effectiveness of these lessons.

Azərbaycan tarixi və Ümumi tarix dərslərində IKT-dən və əlavə materiallardan istifadə etməklə dərsin təşkili

Azərbaycan tarixi və Ümumi tarix dərslərində IKT-dən və əlavə materiallardan istifadə etməklə dərsin təşkili

                                                             Gültəkin Rüstəmova

                                                              S.Bəhlulzadə adına Xarici

                                                                   Dillər Təmayüllü Gimnaziyanın

                                             tarix    müəllimi

E-mail  gultekin_xdtg@box.az

Rəyçi: Namiq Əliyev

tarix üzrə fəlsəfə doktoru

Açar sölər: yeni təlim texnalogiyaları, texnaloji inkişaf səviyyəsi, axtarış aparmaq,  dərk etmək, tədbiq etmək, yaradici yanaşma, kurikulumun tətbiqi, ənənəvi dərs.

Ключевые слова: новые технологии обучения, уровень технологического развития, проведение исследования, познать, применять, творческий подход, впедрение курикулума, традиционный урок.

Key words:  new educational technology,  the technology level,  to research, to comprehense ,  to use project works,   the use of curriculum.

     Cəmiyyətimizin bütün sahələrində yeniliklərin tətbiq olunduğu bir dövrdə təhsilimiz də bu yeniliklərdən kənarda qalmır. Respublikamız müstəqillik, qazandıqdan sonra dünya standartlarına cavab verən bir təhsil sisteminin qurulması  bu yolda dünya təcrübəsinə əsaslanan yeniliklərin tətbiq olunması bu günkü təhsilimizin təməlini təşkil edir. Yeni təlim teexnologiyalarının məktəbə yol açması, fəal təlim metodlarının təlimdə yer alması şagirdlərin təfəkkürünü inkişaf etdirərək onlardakı passivliyi aradan qaldırır. Artıq şagirlərdə sərbəst fikir formalaşdıraraq  mühakimə yürütmək bacarıqları xeyli inkişaf edib. Tarix dərslərinin tədrisi zamanı daha çox şifahi nitqin formalaşması baxımından faktların səlist ifadə olunması, analiz edilərək  hadisələrin inkişafının qiymətləndirilməsi şagirdlərin bir şəxsiyyət kimi  formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Bu günün müəllimi şagirdin marağını fənnin öyrənilməsinə yönəltmək üçün 5-11 siniflərdə prezentasiyalardan geniş istifadə etməlidir. Bu cür yanaşma dərslərin ənənəvi üsulla tədrisindən uzaqlaşmaqla yanaşı, şagirdlərdə  fərdilik  və yaradıcı yanaşmanı da  inkişaf etdirir. Prezentasiyaların hazırlanması ciddi və yaradıcı prosesdir. Orada hər element düşünülərək şagirdin qavraya biləcəyi tərzdə təqdim olunmalıdır. PowerPoint  proqramı dərslərdə xəritələrin, rəsmlərin, tarixi şəxslərin portretlərinin , videofraqmentlərin , dioqramların təqdim edilməsinə, internet isə bu və ya digər məlumatların tapılıb istifadə edilməsinə imkan yaradır.

Bu imkanlardan yararlanaraq milli kurikulumun tətbuq edilmədiyi 7 – 11-ci siniflərdə ənənəvi dərs prosesində İKT-dən və interaktiv təlim metodlarından istifadə  şagirdlərin dərsə marağını artırmaq olar.

    Bir   ənənəvi dərs zamanı şagirdlərimdən biri əl qaldıraraq bir təklifi olduğunu söylədi.  O, sərbəst şəkildə fikrini bildirərək dedi ki, “ ... biz kitabdakı məlumatları elə özümüz də oxuyub öyrənə bilərik, yaxşısı budur ki, siz , kitabda olmayan məlumatları bizə deyin, ya da mənbə deyin, biz özümüz araşdırma – tətqiqat aparaq.” Sinifdə fikir ayrılığı yarandı, bəziləri onunla razılaşdı, bəziləri yox. Hər iki tərəfə fikrini əsaslandırma imkanı yaradıldı  ,təbii ki mütərəqqi fikir üstünlük qazandı.  

 Ümumilikdə götürdükdə,  tarix fənni sirrli maraqlı faktlarla doludur.Sadəcə bir qədər vaxt sərf edib dərsin mövzusunu əhatə edən faktları əldə e tmək, onları şagirdlərin diqqətinə çatdırmaq mövzunun mənimsənilməsinə müsbət təsir göstərir. Bu  zaman şagirdlərin   istəyini və hal-hazırki texnoloji inkişafın   istənilən məlumatı əldə etmək imkanını nəzərə alsaq,  ənənəvi dərsləri müasir tələblərə cavab verə biləcək səviyyədə quraraq təlimin ktyfiyyətini yüksəltmək olar.

     Bütün fənnlərdə olduğu kimi tarix  fənnində də hər bir mövzunun tədrisi özünəməxsus öyrətmə tərzi tələb edir. O cümlədən, İKT-dan istifadə etməklə və əlavə materiallar əsasında  mövzunun tam mənimsənilməsinə və  şagirdlərin yaddaşına həkk olunmasına  nail olmaq mümkündür. Məsələn: dərslər  ənəəvi üsulla tədris edilərkən   6-cı sinifdə    Ümumi  tarixi fənnindən proqrama   “Əhəmənilər dövləti” mövzu yerləşdirilib. Mətnin sonunda dövlətin süqut olması yalnız bir cümlə ilə qeyd olunub. Burada Makedoniyalı İsgəndərin adı çəkilir və şagird  televiziyada yayınlanan filmlərdə bu şəxsiyyət haqqında məlumatı olduğuna görə daha dəqiq məlumat istəyir. Orada göstərilirdi  ki, “Əhəmənilər imperiyası III Daranın hakimiyyəti dövrünə Makedoniyalı İsgəndərin Şərqə yürüşü nəticəsində e.ə 330-cu ildə süqut etdi”. Niyə?  Şagirdi bu sual düşündürür: Nə baş verdi? Hadisələrin inkişafı şagirdə maraqlıdır. Dərslikdə səbəb göstərilmir, deməli, səbəbi  şagird  özü   axtarmalıdır. Sinifdə İKT-nin köməkliyi ilə axtarış verilir və şagirdlər cavabı müəyyən edirlər: ” ...E.ə.331-ci ilin yazında İsgəndər yenidən Asiyada göründü. Yunan-Makedoniya qoşunları Fərat və Dəclə çaylarını keçib Arbela yaxınlığında Qavqamela kəndinin ətrafında düşərgə saldılar. E.ə. 331-ci il oktyabrın 1-də burada İsgəndər qoşunları ilə III Daranın qoşunları arasında üçüncü vuruşma oldu. Qavqamela vuruşması nəinki qədim dövrün ən iri vuruşmalarından biri, həm də makedoniyalı fatehin bütün vuruşmalarının ən çətini idi. III Daranın orduları darmadağın edildi. Şah bir neçə satrapla və kiçik bir qoşun dəstəsi ilə Madanın paytaxtı Ekbatanaya qaçdı… Əhəməni dövlətinin həyati əhəmiyyətə malik mərkəzlərinin hamısının yolu İsgəndərin üzünə açıldı. Persepoldakı  şah sarayı yandırıldı.Lakin son dərəcə ağır tələfata baxmayaraq, III Dara hələ qisas almaq ümidində idi və Madada qoşun toplamağa başladı. III Dara İsgəndərlə  mübarizəni məhz Madada davam etdirmək ümidində idi. O, Madada yeni qoşun toplamağa çalışırdı və bu  işdə müəyyən uğurlar qazanmışdı. Lakin bir qədər sonra vəziyyət dəyişdi. Aydınlaşdı ki, kadusilər və skiflər III Daranın tərəfini saxlamırlar. Məhz buna görə III Dara Ekbatananı tərk edib monarxiyanın şərq əyalətlərinə qaçdı və tezliklə orada öz köməkçisi Bess tərəfindən öldürülü.”  Dərsin gedişində İkt-dən istifadə etməklə qurulan dərsdə mövzuya aid  əlavə faktların öyrənilməsi şagirdlərin yaddaşına həkk olunur: o dövrdə Əhəmənilər imperiyasının  tərkibindəki xalqlar  onlara edilən zülmün nəticəsində Əhəməni qoşununda vuruşmaqdan imtina edirlər.

 Müasir dövrün inkişaf tempini nəzərə alaraq bu gün məktəbin qarşısında cəmiyyətə düşünən, yaradıcı tətbiqetməni bacaran, sərbəst fikir söyləməklə yanaşı onu əsaslandıran şəxsiyyərlər yetişdirmək  vəzifəsi durur. Şagirdin 11 il ərzində əldə etdiyi bilik və bacarıqlar, yaddaşına həkk olunmuş faktlar gələcəkdə harada olmasından  asılı olmayaraq onun baza biliklərini təşkil edir. Müasir üsulla təşkil edilən dərs prosesində müəllim-şagird baryeri aradan  qaldırılır.  Belə bir şəraitdə İKT tətbiq edən müəllimin şagirdlərlə münasibəti daha səmimi olur. Şagird belə müəllimi özünə daha yaxın bilir, onunla informasiya mübadiləsi edir, əlavə tədqiqat aparmaq üçün istiqamətin müəyyənləşdirməsini müzakirə edir, digərlərindən fərqlənmək və uğur qazanmaq üçün məsləhətlər alır.  Belə işgüzar şərait onların bilik və bacarıqlarının inkişafı ilə yanaşı tədqiqat apararaq yeni faktları əldə edib, bunun üzərində fikir yürütmək bacarıqlarının yaranmasına da imkan verir.  Müasir dərsin bu gün qarşımıza qoyduğu tələb şagirdə axtarış aparmaq, dərk etmək, tətbiq etmək və s. bacarıqları aşılamaqdır.

Yeni bilikləri şagirdlərə yalnız öyrətməklə kifayyətlənmək olmaz.  Öyrəndiklərini  yadda saxlamaları üçün onlara uyğun şərait  yaratmaq, xüsusən də tarix dərslərində maraqlı strategiyalar tətbiq etməklə verilən bilikləri möhkəmləndirmək daha faydalı olar.  Məsələn: 8-ci sinif Azərbaycan tarixi proqramında   “Azərbaycan Çobani və Cəlairilərin hakimiyyəti altında” adlı mövzu vardır.  Bu mövzuda  Məlik Əşrəfin Qızıl Orda  xanı Canı bəy tərəfindən  taxtdan salmasından  bəhs edilir.  Dərslikdə  Məlik Əşrəfin edam olunduğu yazılır. Amma hadisələrin necə cərəyan etməsi, təbii ki, açıqlanmır (əgər hər baş verən hadisənin açıqlaması və izahı salnamələrdə verildiyi kimi açıq şəkildə  yazılsa, mövzu çox böyük alınar ki, bu da şagirdin qavraması üçün çətinlik törədər ). Bu mövzunu tədris tdərkən Vaqif  Piriyevin “Azərbaycan XIII – XIVəsrlərdə” adlı kitabından bir mənbə kimi istifadə edərək, oradakı salnamələrdə əks olunmuş edam səhnəsini şagirdlərin nəzərinə çatdırmaq şagirdlərdə böyük maraq doğurar. Bu zaman  şagirdlər dəqiq öyrənirlər ki, Məlik Əşrəf Canı bəy tərəfindən edam edilməyib. Çünki,  mənbədə yazılır: ” ...Canı bəy Məlik Əşrəfi öldürmək fikrində deyildi, onu öz ölkəsinə ( Qızıl Ordaya) aparmaq istəyirdi. Lakin, şirvanşah Kavus, Qazi Məhiyyəddin Bərdəyi və başqa yerli feodallar bildirirlər ki, Əşrəf öldürülməsə  əhali mübarizədən əl çəkməz və iğtişaş baş verər. Canı bəy fikrindən dönür və Əşrəfi onların sərəncamına verir. Məlik Əşrəf edam  olunmaq üçün meydana gətirilir. Yolda təbrizlilər onu cəlladın əlindən alır, atdan çəkib yerə atırlar, böyrünə xəncər sancırlar,...Əşrəfin edam mərasimi təbrizlilərin şadlıq bayramına çevrilir. Əhali dəstə-dəstə Marağalılar məscidinə tərəf axışır və Əşrəfin asılmış başına lənətlər yağdırırdılar” (2, səh 156).     Hadisələrin salnamələrdə əks olunmuş  təsviri  şagirdlərin yaddaşından silinməyəcək, Hülakülər dövlətinin  süqutunu həmişə dəqiqliklə yadda saxlayacaqlar. Burada şagirdin diqqəti faktların dəqiqliyinə, yəni əslində Məlik Əşrəfin ölümü və bununla da Hülakülər dövlətinin süqutunun hansı şəraitdə baş verməsinə yönəldilir. Baxmayaraq ki, Məlik Əşrəf  Hülakü nəslinin nümayəndəsi deyildi, amma onun ölümü ilə dövlətin də faktiki varlığına son qoyuldu. Bu fakt şagirdlərin diqqətinə çatdırılmaqla əqli nəticə əldə edilir.

      Təcrübə  göstərir ki, dərsdə müxtəlif  təlim üsullarından istifadə etmək,  İKT-dən əldə edilən məlumatlarla yanaşı müxtəlif  ədəbiyyatlarla da işləmək təlimin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir, şagirdlərin fəallığını artırır. Onların bu fəallığını daha da artırmaq məqsədilə növbəti dərslərin gedişində   araşdırmanın aparılmasını  şagirdlərin  özlərinə həvalə etmək təlimin səmərəliliyini daha da artırır. Hər dəfə yeni məlumat müəllim tərəfindən təqdim edilərsə, şagirdlərin araşdırma aparmaq bacarığı inkişaf tdə bilməz. Odur kl, sinifə müraciət edərək ev tapşırığında “Keçilən mövzu ilə əlaqədar daha maraqlı, və fərqli məlumatlar əldə etməklə  kim təqdimat hazırlaya bilər? “ - deyə   müraciət etdikdə, şagirdlər arasında elmi rəqabət yaranır. Gələn dəfə üçün hər kəs elə bir təqdimat nümayiş  etmək istəyir ki, fərqli və maraqlı olsun. Bununla da şagirdin fənnə olan marağı və istəyi daha da artmış olur. Yaradıcı yanaşmanı inkişaf etdirmək məqsədi ilə şagirdlərə prezentasiyaların hazırlanması, vebsaytların yaradılması, elektron testlərdə biliklərini sınamaq kimi metodlar təklif edilir. Bu zaman şagirdlər bir-birindən fərqli individual olaraq işlər təqdim etməyə çalışır, bu isə onlarda fənnə olan marağı daha da artırır.

Şagirdlər yarışmanı sevir,  ona görə də onlara bir yarışma elan edib, təqdim edəcəkləri işəri də elə məhz özlərinin qiymətləndirməsini həvalə etməklə təlim prosesini bir qədər də canlandırmfq olar . Təqdimatları ya qruplar şəklində, ya da fərdi individual olaraq təqdim edə bilərlər. Əsas odur ki, dəqiq faktlara söykənən, ətraflı, fərqli bir iş olsun. İndiki nəsl kompyüterlə işləmək bacarığına görə özündən əvvəlki nəsilləri çox geridə qoyub. Bəs niyə onların bu bacarıqlarını təlimə yönəltməyək? Şagird  kompyüter  biliklərindən təlimin bir çox  mərhələlərində istifadə  tdə bilər:

1.Yeni materialların izah olunmasında,

2.Aldığı məlumatların möhkəmləndirilməsində,

3.Təkrar edərkən(onlayn testlər və s.)

4.Kiçik və böyük summativ qiymətləndirilmələrdə.

Bu vaxt şagird müxtəlif funksiyalar yerinə yetirmiş olur:

1.Kollektiv əməkdaşlıq,

2.Oyun şəklində dərsin mənimsənilməsi,

3. Bir-birini dinləmə bacarığına yiyələnmək,

4 .Qiymətləndirilmədə şəfaflığa alışmaq

  Kompyüterdən istifadə etməklə şagird:

1.Müəllimin köməyi olmadan informasiya əldə edə bilir,

2.Multimediadan istifadə etməklə sərbəst iş yaradır,

3.Fərdi  informasiya mühitinə sahib olur,

4.Biliyinin möhkəmləndirilməsi üçün məşq edir,

5.Özünü qiymətləndirməyi bacarır.

Məlumdur ki, kurikulumun tətbiqi bu dərs ilindən (2013/ 2014) 6-cı sinifləri əhatə edir. 7 – 11-ci siniflərdə  oxuyan şagirdlərin  kurikulum sistemində dərs keçmək kimi bir vərdişləri olmadığından, onlar üçün bir növ ənənəvi dərs və müasir dərsin vəhdətini təşkil edən dərs prosesinin təşkili məqsədəuyğundur.  Doğrudur, onlarda müasir dərs vərdişi ibtidai siniflərdən formalaşmayıb, amma bugünki şagirdlərin kompyüter biliklərini nəzərə alaraq  müasir dərs sistemini onlara da tətbiq etmək olar.  Plutarx deyib: ”Şagird qab deyil ki, onu doldurasan, o məşəldir, onu yandırmaq lazımdır”. Müasir təlimə keçid dövründə bu şagirdləri kənara qoyub onlarla yalnız ənənəvi üsulda dərs keçməklə biz  onları” itirmiş” olarıq. Amma əksinə müasir üsulları onlara da tətbiq etdikdə bəhrəsi qənaərbəxş olur.  Bu cür dərs prosesində sinifdə passiv şagirdlər belə diskusiyada iştirak etməyə can atır, dəyərli fakt söyləyə bilməsi üçün araşdırma aparır. Bunu  şagirdlərin dərsə münasibətində açıq aydın görmək mümkündür, irəliləyiş varsa inkişaf da vardır.

Məqalənin elmi yeniliyi ondan ibarətdir ki müəllif tarix dərslərində 7-11 ci sinif şagirdlərini tədqiqata cəlb etməklə UKT dən əlavə digər yazılı mənbələrdə istifadə etməklə şagirdlərin yaradıcılığı axtarış təfəkkur qabiliyyətlərinin inkişafına təkan verən üsulları şərh etmişdir.

Məqalənin praktik əhəmiyyəti və tətbiqi. Məqalədə irəli sürülən müddəalarda göstərilən təlim üsullarından yuxarı siniflərdə dərs deyən tarix və digər humanitar fənn müəllimləri faydalana bilər.

Nəticə etibarilə qeyd etməliyik ki istər kurikulum tətbiq edilən siniflərdə istərsə də 7-11-ci siniflərdə keçirilən ənənəvi dərslər zamanı İKT və yeni təlim metodlarından istifadə etməklə təlim keyfiyyətini artırmaq olar.

                             Istifadə edilmiş ədəbiyyat.

1.V.Əliyev, İ.Babayev,A.Məmmədova” Ümumi tarix”, Bakı,”Aspoliqraf”, 2013.

2. Piriyev Vaqif. Azərbaycan XIII-XIV əsrlərdə, Bakı, “Nurlan”, 2003.

3. Sadıqov F.B Pedaqogika, Biznes Universitetinin nəşri. Bakı, 2006.

4. Paşayev Ə.X. Rüstəmov F.A. Pedaqogika “Çaşıoğlu” Bakı 2002.

                                                                   Гюльтекин Рустамова

Организация уроков по истерии Азербайджана и всеобщей  истории с применением ИКТ и дополнительных материалов.

Резюме

В статье автор отмечает, что внедрение новых технологий обучения, использование методов интерактивного обучения развивает мыслительную деятельность учащихся. У них формируется способность самостоятельно пополнять свои знания, проводить исследования. Далее автор отмечает большую роль презентаций, которую можно проводить в 5 – 7  классах при изучении истории. Для этого используются как ИКТ так и дополнительные материалы,  разные источники.

В статье так же отмечается эффективность сотрудничества учителя с учащимися и их совместной работы в поиске решений поставленной задачи. Предлагается внедрять методы интерактивного обучения на традиционных уроках. Отмечается так же, на таких этапах обучения учащиеся могут использовать информации, полученные  по интернету, и какие функции при этом они будут выполнять.

                                                                                     

                                                                                      Rustamova Gultakin

The organization of  lessons on istorii Azerbaijan and world history with the use of ICT and other materials.

                                                          Summary

      The author notes that the introduction of new learning technologies , the use of interactive methods developed cognitive activities of students. They formed their own ability to improve their knowledge , to conduct research . The author further notes the important role of presentations, which can be done in 5 - 7 classes in the study of history. It uses ICT as well as additional material from many sources.

     The article also noted the effectiveness of cooperation with teachers and students work together to find solutions to the problem. It is proposed to introduce interactive teaching methods in the traditional classroom. It is noted in the same way on these stages of learning , students can use the information obtained from the Internet, and what functions do they will perform.                                                               

Şəmkir rayonunda ugurla davam edən layihənin növbəti təlimi

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun III Qrant layihəsi çərçivəsində “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği” adlı layihənin növbəti təlimi həyata keçirildi. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun III Qrant layihəsi çərçivəsində maliyyələşdirilən “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği ” adlı layihəsi çərçivəsində son təlim 05.12.2013-cü il saat 14.00-da Şəmkir şəhər Əhməd Cavad adına tam orta məktəbdə keçirildi. Təlimdə Şəmkir RTŞ-nin metodisti Vəfa Namazova və Şəmkir şəhər Cahangir Rüstəmov adına şəhər tam orta, Düyərli 1 saylı, Plankənd 1 saylı, Dəllər Cırdaxan, Bayramlı kənd tam orta məktəblərin gənc müəllimləri iştirak edirdilər. Təlimin əvvəlində müəllimlərə layihə haqqında maarifləndirici bukletlər paylanıldı. Təlimin müddətində Layihə rəhbəri Sona Əliyeva və təlimçi Arzu Həsənova müdavimlərə Azərbaycan Gənclər Fondu haqqında, “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği” adlı layihənin məqsəd və vəzifələri haqqında məlumat verdi. Eyni zamanda Azərbaycan Gənclər Fondu haqqında maarifləndirici slaydlar təqdim olundu və qrant müsabiqələrdə iştirak qaydaları haqqında ətraflı məlumat verildi. Müdavimlərə Azərbaycan elektron kitabxanaları, elektron tədris resursları haqqında məlumatlarla yanaşı, WEB 2 texnologiyaları, onların tədris prosesində istifadəsi, bu sahədəki beynəlxalq təcrübələr müzakirə olunaraq, rus və ingilis dilində olan tədris saytları da bilavasitə müəllimlərə nümayiş olundu. Sosial şəbəkələrdən təhsil sahəsində istifadənin mümkünlüyü, bu şəbəkələrdə olan təhsilyönümlü qruplar və onların əhəmiyyəti, səmərəli istifadəsi, Azərbaycan dilli təhsil saytları haqqında geniş məlumatlar verildi. Həmçinin Facebook sosial şəbəkəsində yaradılan virtual Gənc müəllimlər Birliyi haqqında məlumat verilərək, iştirakçıların da bu sosial şəbəkəyə üzv olmaları, bu səhifədə öz təklif və təcrübələrini bölüşməkləri xahiş olundu. Təimin sonunda müəllimlərin maraqlandıran suallar ətrafında geniş müzakirələr aparıldı. Layihə rəhbəri Sona Əliyeva Layihə müddəti bitdikdən sonra da mütəmadi olaraq belə təlim və seminarların keçirilməsinin nəzərdə tutulduğu, bu işdə Şəmkir RTŞ-nin də köməklik göstərəcəyini də müdavimlərin nəzərinə çatdırdı. Bundan əlavə virtual şəbəkə vasitəsilə müəllimləri maraqlandıran məsələlərə aydınlıq gətiriləcəyini, faydalı resurs və məlumatların mütəmadi olaraq səhifəyə yerləşdiriləcəyi qeyd olundu.  

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun III Qrant layihəsi çərçivəsində “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği” adlı layihənin növbəti təlimi həyata keçirildi.

“Press-Reliz

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun III Qrant layihəsi çərçivəsində  “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği” adlı layihənin növbəti  təlimi həyata keçirildi.

      Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun III Qrant layihəsi çərçivəsində maliyyələşdirilən “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği ” adlı layihəsi çərçivəsində  təlim 30.11.2013-cü il saat 10.00-da Şəmkir şəhər Əhməd Cavad adına tam orta məktəbdə keçirildi.

     Təlimdə Şəmkir şəhər  Əhməd Cavad adına tam orta  məktəbin   gənc müəllimləri iştirak edirdilər. Təlimin əvvəlində müəllimlərə layihə haqqında maarifləndirici  bukletlər paylanıldı.

Layihə rəhbəri Sona Əliyeva tərəfindən təlimə “Demokratik Gənclər” İctimai Birliyinin direktoru, Yeni Mediya, Sosial servislər üzrə peşəkar Ekspert Ramil Süleymanov dəvət olunmuşdu. Təlimin əvvəlində Layihə rəhbəri  Sona Əliyeva Azərbaycan Gənclər Fondu haqqında,  “Gənc müəllimlərin internet resusrslarından səmərəli istifadəsinin təbliği” adlı  layihənin  məqsəd və vəzifələri haqqında məlumat verdi. Təlim zamanı müdavimlərə  elektron tədris resurslarının təsnifatı, səmərəliliyi, mənfi və müsbət tərəfləri, əhəmiyyəti , məqsədləri  haqqında məlumatlar, Azərbaycan elektron kitabxanaları, elektron tədris resursları haqqında  məlumatlarla yanaşı  WEB 2 texnologiyaları, onların tədris prosesində istifadəsi haqqında müəyyən bilgilər verildi. Daha sonra təlimə ekspert kimi dəvət olunmuş Ramil Süleymanov İştirakçılarla interaktiv şəkildə maraqlı bir təlimə başladı. O , iştirakçılara bu gün tədris prossesində daha çox istifadə olunan onlayn testlər (banktestov.ru, anketer.ru,moytes), Müxtəlif beynəlxalq yarışmalarda iştirak etmək üçün qeydiyyat qaydaları və hazırlanan dərslərin formtaları haqqında, bundan əlavə olaraq, onlara virtual sinif otagının yaradılması və bununla baglı müəllimlər üçün oılan imkanlar haqqında ətraflı məlumat vermiş oldu.Bundan başqa bu sahədəki beynəlxalq təcrübələr müzakirə olunaraq,  rus və ingilis dilində olan  tədris saytları bilavasitə müəllimlərə nümayiş olundu. Sosial şəbəkələrdən təhsil sahəsində istifadənin mümkünlüyü və bu sahədəki beynəlxalq təcrübə haqqında da geniş məlumatlar verildi. Azərbaycan dilli təhsil saytları bailavasitə müdavimlərə nümayiş olundu. Həmçinin gənc müəllimlərin istəyini nəzərə alaraq  elektron poçtun yaradılması, sosial şəbəkələrdə qeydiyyatdan keçmək  və  qrup yaratmaq, videoların və şəkillərin sosial şəbəkələrə yerləşdirilməsi,  bloqların yaradılması, interaktiv testlərin hazırlanması,  web səhifələrdən videoların, proqramların, müxtəlif faylların yüklənilməsi və s. əyani olaraq nümayiş etdirildi. Sosial şəbəkələrin təhsil prosesində rolu və əhəmiyyəti, istifadəsi haqqında geniş məlumat verildi. Təimin sonunda müəllimlərin maraqlandıran suallar ətrafında geniş müzakirələr aparıldı.

İKT-nin Təhsildə Tətbiqi

    Yaşadığımız XXI əsr İKT özünün pik nöqtəsinə çatdığı bir dövrdür.Artıq İKT hər bir müəllimin,şagirdin, dövlət  işçisinin ayrılmaz dostuna çevrilib. 2013-cü  il  İKT ili elan olunub və və  insan həyatının hər bir sahəsində innovasiya proseslərinin getdiyi günümüzdə yetişməkdə olan nəslin təlim və tərbiyəsi prosesində effektiv pedaqoji texnologiyalar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Cəmiyyətimizin gələcəyi bu gün məktəb partaları arxasında əyləşən uşaqlardan, onların vətəndaş mövqeyindən, Vətənin taleyinə  görə daşıdıqları məsuliyyətdən bilavasitə asılıdır.Bu gün məktəb məzunlarına verilən tələblər də on il bundan əvvəlki tələblərdən əsaslı şəkildə fərqlənir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, əgər  biz böyüməkdə olan gənc nəslə uğur , müvəffəqiyyət  qazanmaq üçün şans vermək istəyiriksə, şagirdlərin müstəqil həyata, təhsili davam etdirməyə hazır olmaları üçün çox mühüm olan əsas səriştələri dəqiq müəyyənləşdirməliyik. Ölkə prezidenti İ.Əliyev cənablarının İKT-nin tətbiqini prioritet sahə elan etməsi  və Təhsil Nazirliyinin orta məktəblərdə 1şagird 1 kompyuter,kompyuterləşdirmə işlərini həyata keçirməsi,məktəbimizin  genişmiqyaslı intranet-internet şəbəkəsinə  qoşulması ingilis dili müəllimi kimi  mənim məqsədimə çatmağımı asanlaşdirir. Beynəlxalq arenada təhsil sistemimizdə aparılan islahatların təqdim olunması, sonsuz virtual məkan olan internetin imkanları vasitəsi ilə labüddür və gərəklidir.

      XXI əsrdə hər mənada güclü, ağıllı, intellektual insan olmağın yolu düzgün alınan informasiyadan keçir.Bu gün informasiya həm bilik, həm təcrübə, həm də karyera deməkdir. Müasir dünyada isə informasiya deyəndə ilk olaraq fikrimizə internet gəlir. İnternet bütün dünyada kütləvi olaraq yayıldıqdan sonra qloballaşmanın məntiqinə uyğun olaraq sanki bütün dünya kiçilərək vahid informasiya sisteminin ətrafında qruplaşıb. Təhsil sahəsində həyata keçirilən kurikulum islahatları ilə yaxından tanışam və dərs dediyim bütün siniflərdə proqram materiallarının e-versiyalarını hazırlamışam, tətbiq edirəm, şagirdlərimin proqram materiallarını tam mənimsəməsinə nail oluram.

 “Enjoy English” http://www.ismaillycitysecondaryschool1.blogspot.com/   bloqumda  şagirdlərimlə apardığım araşdırmaları,layihə videolarını beynəlxalq arenada paylaşıram. Bloq mənə və şagirdlərimə problemli məsələlərin daha çox əhəmiyyət kəsb edən hissələrinə diqqəti yönəldərək  özünəməxsus tədris prosesini  təşkil erməyə imkan verir. Bloq və beynəlxalq kommunikasiya vasitəsi olan ingilis dilinin imkanlarından istifadə edərək şagirdlərim vətənimizin tarixini, mədəniyyətini, Qarabağ həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırır, sosial şəbəkələrdə paylaşırlar.    AzETA-nın,İATEFL-n üzvü,İEARN(təşkilatının edukatoru, “Pərvanə və şagirdləri ilə Azərbaycanın Kəşfi”, 42 ölkə məktəbinin iştirak etdiyi “Schoolvision” layihəsinin ölkə fasilitatoru kimi şagirdlərimlə birgə müxtəlif layihələrdə uğurla iştirak edirəm.Ural Federativ Müəllimlər evinin keçirdiyi Beynəlxalq Onlayn Bilik Olimpiadasının Ölkə koordinatoru kimi  bu onlayn bilik yarışmasında  ilk dəfə olaraq məktəbimizin virtual kabinetini yaratdım ,sertifikatlarla mükafatlandırıldıq: www.urfodu.ru.

Məktəbli Forması  Mübadiləsi” layihəsində şagirdlərim hər ay pover point təqdimatlar hazırlayır ,Blackboard Collaborate OnlineViziq,Via Skype  vasitəsi ilə Türkiyəli ,taivanlı,tacikistanlı həmkarlarım H.Çinar,Y.Kenter, C.Hung  və  K.Tu, Z. Murodova və s. ölkələrin  müəllim və şagirdləri ilə video konfranslar  keçirirəm.Layihə çərçivəsində daha bir”Qonşular Görüşür” adlı layihə ilə  şagirdlərimlə CEALliseyindən dəvət aldıq və 11-16 aprel 2011 –ci il tarixində Kocaeli vilayətində olduq. “İki Dövlət  Bir  Millət” adlı layihəmizin təqdimatını KİV-də geniş işıqlandırdılar.

 Şagirdlərimlə birgə Türkiyənin Kocaeli (İzmit) şəhərində    yeni açılmış  Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi ilə sıx əməkdaşlıq edirik. Bu Mərkəzdə ermənilər tərəfindən azərbaycanlılara qarşı törədilən soyqırımı əks etdirən eksponatlar təqdim olunur. Soyqırım Muzeyi, habelə H.Əliyev adına kitabxana fəaliyyət göstərməyə başlayıb.Kocaeli məktəblilərinin də qatıldığı açılış mərasiminə şagirdlərimlə onlayn olaraq qoşulduq.Bu gün də muzey- kitabxananın fəaliyyətini izləyir,Türkiyə Azərbaycan Dərnəkləri Federasiyası ilə yeni layihələri planlaşdırırıq.Mən və şagirdlərim TC Kocaeli şəhər bələdiyyəsi ilə rayon bələdiyyəmizin qardaşlıq əlaqələrinin qurulması üçün layihəyə başlamışıq.  “My Name Around The World”- layihəsində səmərəli fəaliyyətimizin nəticəsi olaraq Çelyabinsk şəhər 23 saylı gimnaziyanın direktoru məktəbimizin direktoruna və mənə ünvanlanmış təşəkkür məktubları göndərmişdir.

 Layihənin   qısa təsviri:Şagirdlər öz adları barədə  tədqiqat aparırlar,məlumatlar tapırlar və  e-poçt vasitəsi ilə həmyaşıdlarına göndərirlər.Şagirdlər  adlarıni müxtəlif formalarda  təsvir edə bilərlər:posterlər,əl işləri,rəsmlər,və s.

Şagirdlər  müəllimləri ilə blog hazırlayıb  orada adları haqqında məlumat və şəkilləri paylaşa bilərlər.İEARN təşkilatınınn bu əməkdaşlıq layihəsində  şagirdlər aşağıdakı  sahələrdə   tədqiqatlar apara və işləyə bilərlər. 2008-ci ilin sentyabr ayından layihədə veb 2.0 alətlərindən istifadə olunur.

http://www.mynameprojectworks.blogspot.com/ mənim http://learnenglishkids.britishcouncil.org/en/http://learnenglish.britishcouncil.org/en/ saytlarından şagirdlərim məharətlə istifadə edirlər.Söz ehtiyatları,lüğət tərkibləri zənginləşir,İKT-nin imkanlarından faydalanırlar.

  Hesab edirəm ki, yeniliklərlə, innovasiyalarla  işləyərsəm  bəşəriyyətə layiqli şəxsiyyət  hazırlamaq imkanım  daha çox olar.

 Məqaləmi “ Onlayn Media” müsabiqəsinə  təqdim edirəm.